بابەتی زیاتر


کاتی بیرکردنەوە
07/04/2019 09:38:58
بۆچون و باوەڕ
06/09/2019 19:35:55
وەرزی هەڵوەرینی حزبەکان
05/17/2019 10:50:16
ماركس- فیورباخ- ڕه‌خنه‌ی ئاین
05/10/2019 12:00:20
ناسیۆنالیزم و نەتەوەو خێڵ
05/02/2019 17:53:17

لەساڵیادی هەڵەبجەد؛ زامی هەڵەبجە کۆن دەبێت، ژانی هەڵەبجە زۆر دەبێت

د. فایق گوڵپی
د. فایق گوڵپی

لە ساڵیادی هەلەبجەدا :
زامی هەڵەبجە کۆن دەبێت، ژانی هەڵەبجە زۆر دەبێت  
لە ساڵانی١٩٨٦- ١٩٨٨ دا،شەڕی هاوبەشی هێزی پێشمەرگەی حزبەکانی باشوری کوردستان و سوپای پاسدارانی ئێران، دژی دام و دەزگا سەربازی و ئابوریەکانی دەوڵەتی عێراق، لە لووتکەدا بوو،بەرنامەیەکی هاوبەشی ینک و سوپای پاسداران، بۆ دەستبەسەراگرتنی سەدی دووکان لە ئارادا بوو.
 پێش ئەوەی شەڕی دەستبەسراگرتنی سەدی دوکان دەستپێبکات،لە کۆتایی مانی شوباتی ١٩٨٨دا،سوپای عێراق و فەوجە چەکدارە سوکەکان(جاشەکان)،هێرشی ئەنفالی یەکیان بۆ سەر بارەگاکانی سەرکردایەتی ینک لە دۆڵی جافایەتی باکوری سلێمانی دەستپێکرد،هێرشی هێزە چەکدارەکانی رژێمی سەدام هەمەلایەنە و بەردەوامبوو،لە شەرەکەدا چەکی کیمیاوی بەکارهات.
لەگەڵ بەردەوامی شەڕدا، فشاری سەربازی بۆ سەر هێزی پیشمەرگە زیادبوو،بۆ کەمکردنەوەی ئەو فشارە و پاراستنی بارەگاکانی سەرکردایەتی ینک،بریاری شەڕی دەستبەسەراگرتنی هەڵەبجە درا،ئامانجی سەرەکی شەڕی هەلەبجە ئەوەبوو،حکومەتی عێراق ناچاربکرێت بەشێک لە سوپاکەی لە ناوچەی دۆڵی جافایەتیەوە  بکێشیتەوە بۆ هەلەبجە،بۆ ئەوەی فشاری سەربازی لەسەر سەرکردایەتی ینک کەم ببێتەوە.
رۆژانی ١٣-١٤-١٥/٣-١٩٨٨ هیزێکی هاوبەشی سوپای پاسداران و هێزی پیشمەرگەی ینک و پدک و بزوتنەوەی ئیسلامی و حسک،دەستیان بەسەر شاری هەڵەبجەو دەوروبەریدا گرت،رۆژی ١٦-٣-١٩٨٨ هێزە ئاسمانیەکانی سوپای عێراق،بە چەکی کیمیاوی شاری هەلەبجە و دەوروبەریان بوردومان کرد.
لە ٣١ سالیادی جینۆسایدای هەلەبجەدا، بە گرنگی دەزانم هەندێک لەو چەمکە هەڵە سیاسیانە دەستنیشانبکەم کە  بە هۆیەوە  ئەو کارەساتە میژووییە سەختە رویدا.
چەمکی دەسەڵات و سسەروەری و سنوری نیشتمان،لە لای دەسەلاتدارانی رژێمی ئەو کاتەی عێراق، لە سەروی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتییانەوە بوو،کاتێک دەسەلاتدارانی عێراق بینیان دەسەڵاتیان لە بەشێک لە خاکی وڵاتەکەیان لە  دەستچووە،سەروەری وڵاتیان پیشێلکراو خاکی عێراق داگیرکرا،چاویان پەڕییە تەوقی سەریان،لە پەرچەکردارێکدا کە هیچ حسابیان بۆ ماف و ژیانی هاوڵاتیانی عێراقی لە هەڵەبجە و لە سنوری ناوچە ئەنفالکراوەکاندا نەکرد،بە چەکی کیمیاوی خەڵک و خاکی قەزای هەڵەبجە و ناوچەکانی تریان سووتاند.ئەمە لە کاتێکدایە لە ولاتانی تردا بێجگە لە عێراق، چەمک و سیاسەتی پاراستنی ژیان و مافی هاولاتی لە سەروی  پاراستنی  سەروەری و سنوری نیشتمانەوەیە.
هەندێک ئەو چەمکە هەڵانەی کە لە لایەن حزبەکانی  سەردەمی خەباتی پیشمەرگایەتیەوە لە کارەساتی هەڵەبجەدا کاریان پێکراو کارەساتی لێکەوتەوە و تا ئەمرۆش بەرامبەر هاوڵاتی کورد کاریان پیدەکرێت ،ئەمانەبوون:
١.بەرژەوەندی حزب ومافی حزب لە سەروی بەرژەوەندی و مافی هاوڵاتیەوە بووە،ئەگەر وانەبێت بۆچی بۆ کەمکردنەوەی فشار لەسەر بارەگاکانی سەرکردایەتی ینک، شەڕی داگیرکردنی هەڵبجە دەستپیدەکەن.تا ئەمرۆش دەسەلاتداران هەر کاتێک بەرژەوەندیان بخوازێت، مافی هاوڵاتیانی کوردستان دەکەن بە قوربانی لە پێناو پاراستن و مانەوەی دەسەلاتی حزبی خۆیاندا.
٢.گۆرینی داگیرکەرێکی کوردستان بە داگیرکەرێکی تری کوردستان،سیاسەتێکی هەڵەی حزبەکانی باشوری کوردستان بووە،تا ئەمڕۆش ئەو سیاسەتە بەردەوامە،ئەم سیاسەتەش مالوێرانی گەورەی بۆ گەلی کورد لەگەڵ خۆی هیناوە.لە سەردەمی جەلالی و مەلایەوە،هەر رۆژەی سوپای عێراق یان سوپای ئێرانیان پەلکێشی کوردستان دەکرد.لە شەڕی هەڵەبجەدا سوپای عێراقیان وەدەرناو سوپای ئێرانیان لە هەڵەبجە جێگیرکرد.لە ٣١ ئابی ١٩٩٦دا سوپای ئێران و عێراق و تورکیایان بۆ شەری یەکتری پەلێکێشی کوردستان کرد.دوای راپەرین و دامەزراندنی حکومەتی هەرێمی کوردستان،چەندان جار سوپای تورکیایان بۆ چەندان ناوچەی باشوری کوردستان پەلکێشکردووە و دەرفەتی دروستکردنی پیگەی سەربازیان لە خاکی کوردستاندا پێداوە.هاوکاریکردنی سوپای عێراق و حەشدی شەعبی بۆ داگیرکردنەوەی کەرکوک لە ١٦ ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ دا،نیشانیدەدا حزبەکانی سەردەمی پێشمەرگەیاتی و دەسەلاتدارانی ئەمڕۆی هەرێم، بۆ لابەلاکردنی ناکۆکیە ناوخۆییەکانیان و ناکۆکیەکانیان لە حکومەتی عێراقدا، بە بەردەوامی کار بە چەمکی گۆڕینی داگیرکەرێک بە داگیرکەڕیکی تر دەکەن.
٣.حەڵاڵکردنی سەروسامانی خەڵک بۆ ئەو هێزەی بە زەبری چەک دەست بەسەر ناوچەکەدا دەگرێت،ئەم دیاردەیە لە کۆندا لە ناو سوپا بەشەڕهاتوەکان هەبووە، لە ناو هێزی پێشمەرگەدا کاری پێکراوە،بەڵام لە کارەساتی هەڵەبجەدا،بە ئاشکرا و بە فراوانی بینرا،ئیتر خەڵکی هەڵەبجە نەک هەر گیانیان لە دەستدا، سامانیشیان تاڵانکرا.ئەم چەمکە دوای راپەرین بە فراوانی کاری پێکرا،ئەو حزبە چەکدارانەی بەشداری راپەرینیان کرد و دەستیان لە وەدەرنانی دام و دەزگاکانی حکومەتی عیراقدا هەبوو،مافی ئەوەیان بەخۆیاندا دەستبەسەر قوت و بژێوی خەڵکی باشوری کوردستاندا بگرن،مافی ئەوەیان بە خۆیاندا،خۆیان دەولەمەند بکەن و خەڵک بەرەو هەژاری و هەژارتر ببەن.
فایق گوڵپی
لە سی ویەکەمین ساڵیاد هەڵەبجەدا
 ١٥-٣-٢٠١٩

03/15/2019 12:59:58 | 218 | Print Friendly and PDF