بابەتی زیاتر


کاتی بیرکردنەوە
07/04/2019 09:38:58
بۆچون و باوەڕ
06/09/2019 19:35:55
وەرزی هەڵوەرینی حزبەکان
05/17/2019 10:50:16
ماركس- فیورباخ- ڕه‌خنه‌ی ئاین
05/10/2019 12:00:20
ناسیۆنالیزم و نەتەوەو خێڵ
05/02/2019 17:53:17

کێ راپەرینی کرد؟

د. فایق گوڵپی
د. فایق گوڵپی


راپەڕینی بەهاری ١٩٩١باشوری کوردستان سەرکەوتنێکی نەتەوەیی و جەماوەری  و  فرەحزبی بوو،پێکهاتەکانی کۆمەڵگای کوردستان سوودیان لە هەڵە ستراتیجیەکان و لاوازییەکانی رژێمی سەدام وەرگرت و لە ماوەی دوو هەفتەدا خاکی کوردستانیان لە پۆستاڵی ڕەشی رژیمی بەعس پاککردەوە.
کەچی لە ساڵیادەکانی راپەریندا، حزبەکان هەوڵدەدەن راپەرین بکەنە موڵکی تاکە حزب و هەر حزبەو بە بەرپرسەکەی بە رابەر و ئەندازیاری راپەرین پیشاندەدات و خەباتی کەس و لایەنەکانی بەرامبەریان بێنرخ بکەن .
منیش وەک کەسێک کە لە سەردەمی راپەریندا پیشمەرگە بووم،لەو کاتەدا سەر بەم حزبە دەسەلاتدارانەی ئەمڕۆ نەبووم،وە ئێستەش ئەندام و کادر و بەرپرسی هیچ حزبێک نیم،هەوڵدەدەم بێ لایەنانە لەسەر راپەرین قسە بکەم.
بۆ سەرکەوتنی هەر پرۆسەیەکی سیاسی،هۆکاری دەرەکی و هۆکاری ناوخۆیی هەن،لە سەرکەوتنی راپەریندا هۆکاری دەرەکی عێراقی، رۆڵی سەرەکییان بینی،بە هۆی سیاسەتە هەڵەکانی سەدام حوسەینەوە،شەڕی قەڵاچۆکردنی گەلی کورد بەردەوام بوو،لە هەشتاکانی سەدەی بیستدا ئەو قەلچۆکردنە بە ئەنفال و کیمیاباران گەیشتبوو.بە هۆی هەڵەکانی سەدامەوە،لە هەشتاکانی سەدەی بیستدا،هەشت ساڵی شەڕی ماڵویرانکەری عێراق و ئێران بەردەوامبوو.ئەم شەڕانە پشتی ژێرخانی ئابوری و کۆمەلایەتی و سیاسی عێراقیان شکاندبوو،زەمینەی راپەرینیان نزیکخستبویەوە.
سەدام بەو شەرانە تێری نەخوارد،لە نەوەدەکانی سەدەی بیستدا، دەستی بە هەڕەشەی داگیرکردنی کوەیت و سعودیە و ولاتانی تری کەنداو کرد،لە ٢-٨-١٩٩٠دا وڵاتی کوێتی داگیرکرد.دوای داگیرکردنی کوێت،کۆمەڵگای نێودەوڵەتی شەڕی دبلۆماسی و ئابوری سەربازی دژی رژێمی سەدامیان راگەیاند،لە ئەنجامدا ئابوری و سوپا و دەزگای بەڕیوەبەرایەتی حکومەتی عێراق تێکچوو،هەڵهاتنی سەربازانی سوپای عێراق بوو بە دیاردە،‌فەوجە سوکەکانی (جاشەکان) وەلایان بۆ رژێمی سەدام لاوز بوو،باری ئابوری خەڵک تێکچوو برسێتی بڵاوبووەوە.رۆژی ٣-٣-١٩٩١ شیعەکان لە باشور و ناوەراستی عێراق دژی حکومەتی عێراقی راپەرینیان کرد.بەو شێوەیە زەمینە سازی بۆ راپەرینی باشوری کوردستانیش خۆشبوو.
هەرچی هۆکاری ناوخۆیی راپەڕین بوو، کە خۆی لە ئامادەکاری جەماوەری کوردستان و پیشمەرگە و حزبە سیاسیەکاندا دەبینییەوە،دوای ئەو گۆرانکارییەی عێراق، رۆژ لە دوای رۆژ گەشەی دەکرد،تا لە رۆژی ٥-٣-١٩٩١ کڵپەی راپەرین لە رانیەوە دەستیپێکرد.
خەڵکی کوردستان بۆ دەرفەتێکی لە بار دەگەران،تا تۆڵەی ئەنفال و کیمیباران و زیندان و کوشتنی خەڵکی بێتاوان لە رژێمی سەدام بکەنەوە،لاوازبوونی سەدام بە هۆی هەڵەکانیەوە دەرفەتێکی باشی بۆ راپەرین و تٶڵەی جەماوەر رەخساند.
لە دوای ئەنفال و کیمیاباران،هێزی پیشمەرگەی حزبە سیاسیەکانی کوردستان ،لە سەر سنوری عێراق – ئێران جێگیربووبون،مەفرەزی پارتیزانیان دەناردەوە بۆ ناو قوڵایی خاکی کوردستان و چاودێری هەڵسوکەوتی رژێمی بەعسیان دەکرد،پەیوەندیان لەگەڵ رێکخستنە نهێنیەکانی ناوشاری حزبەکاندا پەرەپێدەدا.
رێکخستنی نهێنی حزبە سیاسیەکانی ئەو کاتەی کوردستان، پەیوەندیان لەگەڵ سەرکردایەتی خۆیاندا دەکرد و زانیاری و پیشنیاریان بۆ سەرکردایەتی دەنارد.
لەو کاتەدا شکستی ئەنفال و کیمیابارن پاڵی بە حزبە سیاسیەکانەوە نابوو بەرەی کوردستانی پێک‌بهێنن( پارتی ،یەکێتی،حسک،پاسۆک،گەل،شیوعی)،ستراتیجی سیاسی ئەو کاتەی حزبەکان لە لایەن بەرەی کوردستانیەوە ئاراستە دەکرا،راپەرین بە ناوی بەرەی کوردستانیەوە ئەنجامدرا،ئەگەر کەسێک بگەرێتەوە بۆ بەڵگەکانی سەردەمی راپەرین،دەبینێت لەو کاتەدا بە ناوی بەرەی کوردستانیەوە چەندان بەیان بلاوکراوەتەوە،بە ناوی بەرەی کوردستانیەوە چەندان  نامە بۆ موستەشارە کوردەکان و بۆ بەرپرسانی تری رژێم نێردراوە، بۆ ئەوەی بەشداری راپەرین بکەن و دژی راپەرین نەوەستنەوە.
 دەبێت ئەوەشمان لە یاد نەچێت کە هەندێک لە حزبە سیاسیەکان بڕوایان بە سەرکەوتنی راپەرین لاواز بوو،هەندێک لە سەرکردەکان براویان بە سەرکەوتنی راپەڕین لەوانیتر بە‌هێزتر بوو،هەندێک لە سەرکردەکان کاری زۆرتر و جدیتریان بۆ راپەرین کرد.
لەو سەردەمەدا مام جەلال لە دەرەوەی وڵات بوو،کاری دبلۆماسی و ئامادەکاری نێودەوڵەتی بۆ راپەرین لە ئەستۆ گرتبوو،لەناوەوە کاک مەسعود و کاک نەوشیروان وەک بەرەی کوردستانی کاریان بۆ راپەرین دەکرد، لەو کاتەدا لە ناو بەرەی کوردستانیدا، ینک لە حزبەکانی تر چالاکتر بوو ،لە ناو سەرکردەکانی ینکیشدا، نەوشیروان مستەفا زیاتر بە پلان و ئامادەکاری راپەرێنەوە خەریکبوو.
یادی راپەرین بیرۆز بیت
زیندووبێتەوە یادی سەردەمی بەرەی کوردستانی
یادی یەکێتی نەتەوەیی نێوان حزبەکانی باشوری کوردستان.
٢٨ ساڵیادی راپەرین
فایق گوڵپی ٧-٣-٢٠١٩ سلێمانی
 

03/07/2019 16:00:04 | 320 | Print Friendly and PDF